Cynnal enw da, gwarchod safonau, mynd i’r afael â phryderon

Y Comisiynydd

Mae’r Comisiynydd Safonau yn berson annibynnol sy’n rhoi cyngor a chymorth diduedd ar unrhyw fater o egwyddor sy’n ymwneud ag ymddygiad Aelodau’r Cynulliad ac mae’n cynnal ymchwiliadau annibynnol i gwynion sy’n honni bod Aelodau’r Cynulliad wedi torri Codau, Protocolau neu benderfyniadau’r Cynulliad.


Ar 13 Tachwedd 2019, yn dilyn ymddiswyddiad Syr Roderick Evans fel Comisiynydd Safonau, cafodd Douglas Bain ei benodi’n Gomisiynydd Safonau Dros Dro Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

Yn y rôl honno mae ganddo holl bwerau a swyddogaethau’r Comisiynydd a bydd yn ymdrin â phob cwyn a oedd ar y gweill ar adeg ei benodi, yn ogystal ag unrhyw gwynion newydd sy’n dod i law.

Galwyd Douglas i Far yr Alban ym 1974. Daeth yn Ddirprwy Brocuradur Ffisgal, gan arbenigo ym maes ymchwilio i dwyll a llygredd difrifol a chymhleth.

Ym 1988 symudodd i Ogledd Iwerddon, lle cafodd nifer o uwch-benodiadau ym maes cyfiawnder troseddol. Wedi iddo ymddeol o’r gwasanaeth sifil, Douglas fu Prif Swyddog Etholiadol Gogledd Iwerddon rhwng 2006 a 2010. Rhwng 2010 a 2013, bu’n aelod o Gomisiwn Gorymdeithiau Gogledd Iwerddon.

Ef oedd Comisiynydd Safonau cyntaf Cynulliad Gogledd Iwerddon, a hyd yma yr unig un, gan wasanaethu o 2012 tan 2017. Yn y rôl honno, ei brif swyddogaeth oedd ymchwilio i gwynion am Aelodau’r Cynulliad Deddfwriaethol yr honnwyd eu bod wedi torri darpariaethau Cod Ymddygiad yr Aelodau, a chyflwyno adroddiadau am ei ganfyddiadau i Bwyllgor Safonau a Breintiau Cynulliad Gogledd Iwerddon. Yn ystod yr un cyfnod, Douglas oedd y Person Penodedig ar gyfer y Deyrnas Unedig gyfan o dan Ddeddf Elw Troseddau 2002.

Yn 2018, penodwyd Douglas Bain yn Gomisiynydd Dros Dro gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i ymdrin â chwynion yn ymwneud ag ymddygiad Gareth Bennett AC.

Cafodd CBE yn 2006 am ei wasanaeth i Wasanaeth Carchardai Gogledd Iwerddon. Mae ganddo’r Fedal Diriogaethol â bar. Mae’n byw gyda’i wraig yn Swydd Down.

Prif swyddogaethau’r Comisiynydd yw:

  • derbyn unrhyw gŵyn bod ymddygiad Aelod Cynulliad, ar adeg berthnasol, wedi methu â chydymffurfio ag un o ofynion darpariaeth berthnasol;
  • ymchwilio i unrhyw gŵyn o’r fath yn unol â’r gweithdrefnau a sefydlwyd
  • cyflwyno adroddiad i’r Cynulliad ar ganlyniad unrhyw ymchwiliad o’r fath; a
  • cynghori Aelodau’r Cynulliad ac aelodau’r cyhoedd am y gweithdrefnau ar gyfer gwneud cwynion ac ymchwilio iddynt.

Yn ogystal â’r uchod, gall y Comisiynydd roi cyngor i’r Cynulliad:

  • ar unrhyw fater arall o egwyddor gyffredinol sy’n ymwneud â darpariaethau perthnasol neu â safonau ymddygiad Aelodau Cynulliad yn gyffredinol;
  • ar weithdrefnau ar gyfer ymchwilio i gwynion bod Aelodau Cynulliad wedi methu â chydymffurfio â gofynion darpariaethau perthnasol; ac
  • ar unrhyw fater arall sy’n ymwneud â hybu, annog a diogelu safonau ymddygiad uchel yn swydd gyhoeddus Aelod Cynulliad.

Mesur Comisiynydd Safonau Cynulliad 2009